पूजा एवं अनुष्ठान

नवरात्रिको गृहपूजा विधि

माँ दुर्गा देवीस्तर: सजिलो / Easy

नवरात्रि गृहपूजालाई आधार मानेर तयार गरिएको यो सरल मार्गदर्शिकामा पूजा तयारी, सङ्कल्प, गौरी–गणेश पूजन, घटस्थापना, देवीको आराधना, नौ दिनको दैनिक पूजाक्रम, कन्यापूजन र समापन प्रार्थना समावेश छन्। संस्कृत मन्त्रसँगै उच्चारण र अर्थ पनि दिइएका छन्। तिथि, घटस्थापनाको मुहूर्त, कन्यापूजन, विसर्जन र व्रत-पारणका लागि आफ्नो स्थानको पञ्चाङ्ग तथा पारिवारिक परम्परा अनुसार चल्नुहोस्।

तयारी

पूजास्थान सफा गरी देवी, गणेश र गौरीका उपलब्ध चित्र वा प्रतिमा व्यवस्थित राख्नुहोस्। स्नान गरेर सफा वस्त्र लगाउनुहोस् र स्वच्छ आसन तयार गर्नुहोस्। पूजा सामग्री नजिकै राख्नुहोस्। घटस्थापना गर्ने भए कलश र धान्य रोप्ने सामग्री तयार राख्नुहोस्। सङ्कल्पमा भन्ने तिथि र स्थान पहिले नै जाँच गर्नुहोस्। घटस्थापनाको मुहूर्त आफ्नो स्थान र वर्षअनुसारको पञ्चाङ्गबाट लिनुहोस्।

सामग्री

पूजा गर्ने आसन
पूजा राख्ने सफा चौकी वा आधार
पूजास्थानमा बिछ्याउने सफा कपडा
देवी दुर्गाको चित्र वा प्रतिमा
गणेश र गौरीका चित्र वा प्रतिमा
चौड़ा माटो को भाँडो
सफा माटो
सप्तधान्य — सात प्रकारका अन्नका बीउ
माटो वा धातुको कलश
सफा जल; परम्पराअनुसार गङ्गाजल
जल चढाउने सानो पात्र र चम्चा
मौली वा कलावा
चन्दन र रोली वा कुमकुम
सुगन्ध वा अत्तर
सुपारी
सिक्का
आम वा अशोकका पाँच पात
कलशको ढक्कन
अक्षता — नटुक्रिएका चामल
जटा भएको नरिवल
नरिवल बेर्न रातो कपडा
फूल र माला
दुबो
दियो, बत्ती र घिउ वा तेल
धूप र धूप राख्ने पात्र
नैवेद्यका लागि फल वा मिठाई
सङ्कल्पअनुसार पाठ गर्ने पुस्तक
आरतीको थाली
कन्यापूजनका लागि भोजन र यथाशक्ति दक्षिण